طی یک حرکت به ظاهر «منطقی» اما در اصل مخرب، یک جوان کرجی با موتور «هوندا 125» توانست قله سیالان قزوین (ارتفاع 4175 متر) را فتح کند!
متأسفانه بعضی گروههای کوهنوردی دارن این خبر رو با لحن تحسینآمیز منتشر میکنن؛ اما انتشار این نوع اقدامات نهتنها جای افتخار نداره، بلکه خطرناکه چون باعث تکرار یک اشتباه زیستمحیطی و الگوسازی غلط میشه.
🚫 چرا ورود موتور به کوهستان فاجعهبار است؟
🔴1. تخریب پوشش گیاهی
پوشش گیاهی کوهستان، بسیار حساس و کندرشد است. عبور موتور باعث له شدن و نابودی گیاهانی میشود که شاید دهها سال زمان لازم باشد تا دوباره رشد کنند.
🔴2. فرسایش خاک
چرخهای موتور خاک را سست کرده و مسیر فرسایش را باز میکنند. این فرسایش میتونه در درازمدت کل یک مسیر یا دامنه را غیرقابلاستفاده یا خطرناک کند.
🔴3. آلودگی صوتی و استرس به حیات وحش
صدای موتور در یک محیط ساکت و بکر، باعث فرار حیوانات، اختلال در تولید مثل پرندگان و از بین رفتن آرامش زیستبوم میشود.
🔴 4.آلودگی هوا و خاک
موتورهای قدیمی مانند هوندا ۱۲۵، دودزا و ناسازگار با محیط زیست هستند. این آلودگی میتواند وارد آبهای سطحی، خاک و گیاهان منطقه شود.
🔴 5. تخریب تجربهی طبیعتگردی
کوهستان جایی برای سکوت، تلاش فردی و اتصال با طبیعت است، نه نمایش قدرت موتوری و ایجاد سر و صدا.
🔻انتشار چنین اخبار و تصاویر، آنهم در گروههای کوهنوردی، نوعی عادیسازی تخریب طبیعت است. بیایید به جای تشویق، روشنگری کنیم.
تحلیل روانشناختی این پدیده، ریشه در چند اصل مهم داره که توضیح میدم چرا بازنشر یک خبر (حتی بدون نیت تشویق) میتونه باعث الگوسازی مخرب بشه:
🧠 ۱. اثر الگوسازی (Modeling Effect – Bandura)
طبق نظریه یادگیری اجتماعی “آلبرت بندورا”، انسانها از طریق مشاهده رفتار دیگران، الگو میگیرند.
وقتی فردی میبیند کسی با موتور به قله رفته و نهتنها سرزنش نشده، بلکه در گروهی معتبر هم دیده شده، این پیام را دریافت میکند:
«پس من هم میتونم، جالبه، شاید منم بتونم رکورد بزنم!»
حتی اگر متن خبر لحن تشویقی نداشته باشه، همین انتشار باعث شکلگیری رفتار تقلیدی میشه.
🧠 ۲. نرمالسازی یک رفتار (Normalization)
وقتی یک رفتار خلاف هنجار (مثل ورود با موتور به منطقه بکر کوهستانی) چندبار در فضاهای عمومی دیده بشه، ذهن ما بهتدریج اون رو «عادی» میپنداره.
این بهویژه در نوجوانها و افراد ماجراجو یا کمتجربه اتفاق میافته.
📌 نتیجه:
رفتاری که دیروز شوکآور بود، امروز “جالب”، و فردا “قابل تکرار” میشه.
🧠 ۳. اثر هیجان و میل به دیدهشدن (Social Reward / Dopamine Loop)
افرادی که انگیزه ماجراجویی یا دیدهشدن دارن، وقتی میبینن یک خبر عجیب مثل «صعود با موتور» در گروهها پخش شده و بازخورد گرفته، احساس میکنن اگه همون کار رو انجام بدن:
- توجه میگیرن،
- شاید تحسین شنونده
- در فضای مجازی دیده میشن
این پاداش اجتماعی و روانی ممکنه باعث بشه فرد، تصمیمی بدون درک عواقب محیطزیستی بگیره.
📌 نتیجه کلی:
در فضای اینترنت، هر بازنشر یک محتوا، حتی بدون تشویق مستقیم، ممکنه:
- الگو بسازه
- رفتار مخرب رو عادی جلوه بده
- و باعث بشه افراد آسیبزا رفتار کنن
پس نشر محتوا، یک مسئولیت روانی و اجتماعی داره؛ چون روی ذهن و تصمیمات دیگران اثر میذاره، حتی اگر خودمون نیت بدی نداشته باشیم.